همسفر گرامی
برای درج سفر به پروفایل مراجعه کنید
عضویت در خبرنامه Mountain View

فروپاشی , افزایش جمعیت , نابودی طبیعت , وضعیت بحرانی , تمدن مایا , تمدن وایکینگ , جزیره ایستر , موآی , مجسمه فروپاشی

عنوان : فروپاشی
دسته مطلب:همگام با طبیعت
نویسند:رضا طاهر
1398/05/20
توضيحات :

فروپاشی

درسته که این مطلب یه خورده طولانی شد  ولی خب نمی تونستم  کوتاهتر و خلاصه ترش کنم  اگه حال خوندنش رو ندارید  می تونید فیلم زیر را ببینید 

 

 

 

 

برخلاف تصور عامه مردم، فروپاشی و سقوط یک جامعه، تنها به خاطر مشکلات اقتصادی یا سیاسی نیست و عوامل زیادی می‌توانند در این انحطاط سهیم می باشند. با نگاهی به تاریخ و بررسی دلایل فروپاشی اقوام پرشکوه، میتوان فهمید که عامل نابودی این جوامع، میتواند روزی گریبانگیر جامعه امروزی خودمان شود فروپاشی جوامع باستانی را می‌توان مربوط به چند عامل، مانند تخریب محیط ‌زیست، عدم تطبیق پذیری با محیط، رشد جمعیت و ضعف در مهارت مدیریت  دانست که متاسفانه بسیاری از این عوامل در جوامع امروزی نیز قابل مشاهده است.

به این ترتیب اگر بخواهیم از فروپاشی جوامع مدرن خود جلوگیری کنیم، مجبوریم تا با یکدیگر کار کرده و برای این مشکلات به دنبال راه‌حل‌ بگردیم این مطلب بر گرفته شده از کتاب فروپاشی جارد دایمون می باشد  امیدوارم وقت بزارید و بخونید 

کتاب فروپاشی همسفر باشیم

 

ما بیش از حد منابع خود را مصرف می کنیم :

ما منابع محدودی در آب های زیر زمینی داریم  و برداشت  بیش از حد از این  منابع  در طولانی مدت باعث از بین رفتن کامل این منابع آبی می شود  به عنوان مثال دشت قزوین که پیش بینی می شود تا ده سال آینده خشک  شود طبق محاسباتی که انجام شده است  نباید بیش از 500 حلقه چاه  در این دشت فعالیت داشته باشند تا منابع آبی بتواند تجدید شود ولی الان بیش از 3000 حلقه چاه در این دشت فعالیت می کنند

منابع جنگلی ما هم به سرعت  در حال نابودی هست و ما در 40 سال آینده 22 درصد از جنگل هایمان را تولید کاغذ و ساخت ویلا و زمین های کشاورزی نابود کردیم و با نابودی جنگل ها میزان جذب آب در خاک کاهش می یابد و باعث جاری شدن سیل و افزایش  سرعت فرسایش خاک می شود خاکی که هر 2.5 سانت آن طی 500 سال ساخته می شود

این اشتباهی بود که سالهای پیش ساکنان جزیره ایستر انجام داده بودن

در جزیره ایستر حدود 800 موآی وجود دارد که تعداد آنها به 288 عدد می رسد و بزرگترن آنها حدود 10 متر ارتفاع و وزنی بیش از 75 تن دارد

 

مجسمه های موآی همسفرباشیم

 

وقتی اروپایی ها در سال 1722 وارد این جزیره شدند 2000 بومی نیمه گرسنه دیدند که مسلما نمی توانستند  چنین شاهکار هایی خلق کنند 

چیزی که اروپایی‌ها از آن بی خبر بودند، تاریخ گذشته جزیره بود. قرن‌ها پیش جزیره‌ ایستر جامعه‌ پر جنب و جوش و پر رونقی بود؛ جزیره به‌وسیله جنگل انبوهی محاصره شده بود که انواع درختان، حیوانات و پرنده‌ها را در خود جای می‌داد. در کنار این جنگل، دریایی مملو از ماهی وجود داشت. این ماهی‌ها در کنار درختان و جانداران جزیره، توانایی تغذیه بیش از ۰۳ هزار نفر را داشتند. چنین جامعه‌ای بود که آن مجسمه‌های سنگی بزرگ را به‌عنوان خدایان خود خلق کرده بود، نه آن افراد نیمه‌گرسنه‌ای که در جزیره پیدا شده بودند.

اما برای این جامعه چه اتفاقی ‌افتاده بود؟

دنیای مردم جزیره ایستر یا همان سازندگان موآی‌ها، به‌خاطر تخریب منابع طبیعی از بین رفت. زیرا آنها از منابع حیاتی خود بیش از اندازه استفاده کرده بودند. آنها ابتدا جنگل‌های جزیره را نابود کرده تا بتوانند سنگ‌ها را از معادن سنگ به عبادتگاه‌ها منتقل کنند. این کار را تا جایی ادامه دادند که دیگر جنگلی باقی نماند. جالب است زمانی که اروپایی‌ها به جزیره رسیده بودند، در آن، درختی با ارتفاع بیشتر از سه متر پیدا نشده بود.

 

جزیره ایستر همسفر باشیم

 

متاسفانه با نابودی جنگل، پرنده‌ها و حیواناتی که در آن زندگی می‌کردند نیز ناپدید شدند. از بین رفتن جنگل حتی امکان ماهی‌گیری را از افراد گرفت. چرا که وقتی درختی نباشد، چوبی هم برای ساخت قایق و ماهی‌گیری نخواهد بود. در آخر نیز با از بین رفتن مواد مغذی درختان و فرسوده شدن خاک، محصولات جزیره شروع به از بین رفتن کرد.

 

مجسمه موآی همسفر باشیم

 

با محروم شدن ساکنین جزیره از منبع اصلی غذای خود، جامعه کم‌کم رو به زوال و نابودی رفت، تا جایی که تبدیل به حالت تاسف‌آور و پستی شد که روزگاری اروپایی‌ها با آن مواجه شدند

عدم تطبیق‌پذیری عاقبت خوشی ندارد

شرایط زندگی عوض شده است و ما دیگه نمی تونیم الگو های تغذیه ای گذشته را داشته باشیم  ما باید از جوامع دیگه یاد بگیریم  و الگوهای جدیدی برای زندگی خود انتخاب کنیم که با شرایط کنونی ما تطبیق بیشتری داشته باشد     

وقتی به وایکینگ‌ها (Vikings) فکر می‌کنید اولین چیزی که به ذهنتان می‌رسد چیست؟ تصوری که از آن‌ها در ذهن بیشتر ما وجود دارد، مردانی قوی و سرسخت هستند که در سرمای شدید راه خود را می‌یابند.

 

وایکینگ  همسفر باشیم

 

اما شواهد تاریخی نشان می‌دهد که آن‌ها در گرینلند (Greenland) ، به مشکل برخورده بودند. چگونه مردمی که در بیشتر نواحی شمال اروپا به‌راحتی زندگی و پیشرفت کرده‌اند، در محیطی دیگر شکست می‌خورند؟

سرنخ پاسخ، در نوع جامعه‌ای است که آن‌ها تشکیل داده‌ بودند .

وایکینگ‌ها در سال 1000 میلادی در گرینلند ساکن شدند و سعی داشتند مشابه روشی که در اسکاندیناوی زندگی می‌کردند زندگی کنند. شرایط اما در گرینلند کاملا با شرایطی که برای آنها در خانه حاکم بود فرق می‌کرد.

عادت غذایی زندگی اسکاندیناوی مبتنی بر مصرف گوشت احشام و گاو بود، چیزی که در گرینلند باید به فراموشی سپرده می‌شد. در گرینلند شرایط برای پرورش احشام مناسب نبود، مراتع مناسبی برای چرای حیوانات وجود نداشت و جز حیوانات بومی شهر، حیوانات دیگری مثل گاو باید از شهرهای دیگر وارد می‌شد. در مجموع در گرینلند نسبت به اسکاندیناوی، برای تهیه مواد غذایی، نیاز به کار و تلاش بیشتری بود.

تمدن وایکینگ همسفر باشیم

در جامعه وایکینگ‌ها مجموعه‌ای از نمادها وجود داشت که با استفاده از آنها، میزان اهمیت افراد مشخص می‌شد. مثلا دندان شیر دریایی نشانی از درجه‌ بالای مردان جنگی وایکینگ بود. با وجود چنین فرهنگی در میان افراد، به هنگام مثلا برداشت محصول از مزارع، این تندیس‌ها (در واقع اشیای بی‌مصرف) نه تنها کمکی نمی‌کردند بلکه وحدت و همکاری بین افراد را از بین می‌بردند.

این اقدامات، بقای وایکینگ‌ها در گرینلند را به‌خطر می‌انداخت؛ امتناع از تطبیق خود با محیط، سرانجام خوشی برای آنها نداشت.

در حالیکه جامعه وایکینگ‌ها با مشکلات درگیر بودند، بومی‌های گرینلند شیوه زندگی در محیط‌زیست خود را به‌خوبی بلد بودند. اگر وایکینگ‌ها سعی می‌کردند این شیوه را از آنها بیاموزند، به عنوان مثال متوجه می‌شدند که در آن منطقه، گوشت ماهی، منبع غذایی بهتری نسبت به گوشت گاو است. اما وایکینگ‌ها از یاد‌گیری از افرادی که فکر می‌کردند از طبقه‌های پایین جامعه هستند، سر باز زده و به‌همین علت با شیوه‌های قدیمی خودشان به زندگی ادامه دادند.

مقاومت وایکینگ‌ها در برابر تطبیق با محیط، آنها را آسیب‌پذیر کرد. زمانی که در سال 1300 میلادی آب‌وهوای گرینلند سردتر شد، وایکینگ‌ها نتوانستند با شرایط پیش آمده مقابله کنند و سرانجام جان خود را از دست دادند.

 

مدیر بد، دشمن دوام تمدن‌هاست

فروپاشی تمدن مایا با اختلال در عرضه مواد غذایی شروع شد.

همچنان که شهر تیکال رونق بیشتری پیدا می‌کرد، جمعیت آن نیز افزایش می‌یافت. با افزایش جمعیت، نیاز به غذا نیز بیشتر شد. رهبران مایا تصمیم گرفتند که بخشی از جنگل‌های اطراف را از بین ببرند تا از زمین آن برای کشاورزی استفاده کنند. این اقدام شاید در کوتاه مدت مشکلات تغذیه ساکنین را حل می‌کرد اما در بلند مدت، فشارهای محیط‌زیستی زیادی بر جزیره وارد نمود

 

تمدن مایا همسفر باشیم

با از بین رفتن جنگل، خاک جزیره در معرض فرسایش قرار گرفته، مواد آلی آن شسته شده و حاصلخیزی خود را از دست داد. از طرفی، این خاک شسته شده به رودخانه‌های اطراف وارد شده و سیستم‌های آبیاری مزارع را مسدود کرد. با مسدود شدن این شبکه‌های آب‌رسانی، محصولات جزیره و مهم‌ترین آن محصولات، یعنی ذرت، خشک شد.

هرچند که آسیب وارد شده به ذرت‌های مایا مشکل بزرگی بود، اما نمی‌توانست آن‌قدر موثر بوده باشد که جامعه آن‌ها را از بین ببرد. به‌نظر می‌رسد که عوامل دیگری نیز دخیل بودند، عواملی هم‌چون ضعف در مدیریت.

هنگامی که جامعه‌ای با بحران جمعیت و کمبود غذا مواجه شود، رهبران آن باید به‌دنبال راه حلی برای رفع آن باشند. اما رهبران تمدن مایا، با اتخاذ تدابیر اشتباه اوضاع را بدتر کردند. از آن‌جایی که ساخت تندیس‌های با شکوه در این تمدن، یک ارزش محسوب می‌شد، رهبران آن به‌جای چاره اندیشی برای تهیه غذای بیشتر، زمان و منابع خود را صرف ساخت بناهای گران قیمت برای خود و جنگ با دشمنان کردند.

مایا همسفر باشیم

 

این جنگ‌ها و منابعی که صرف ساخت مجسمه‌ها ‌شد، در کنار آسیبی که از طریق نابودی جنگل به محیط‌زیست جزیره وارد شده بود، سرعت زوال و نابودی جامعه مایا را افزایش داد و در آخر، یکی از قدرتمندترین جوامع باستانی را به زانو در آورد و علی رقم ثروت و قدرت تمدن مایا از هم فرو پاشیده و شهروندان آن به حال خود رها شده تا از بین بروند و مقصر این نابودی خود مردم و رهبران آنان بوده اند  شاید  وضعیت کنونی جامعه امروز ما هم بی شباهت به  جامعه مایا نباشد

 

کنترول  جمعیت، ناجی دوام جوامع است

تا اینجا دیدیم که جوامع، چگونه به‌دلایلی هم‌چون تغییرات آب و هوایی، جمعیت بیش از اندازه و آسیب به محیط ‌زیست از بین رفته‌اند. در این قسمت به این موضوع پرداخته می‌شود که چگونه می‌توان در بلند مدت، از این مشکلات دوری کرد.

جزيره تيکوپيا (Tikopia) يکی از جالب‌ترين اجتماع‌های بشری است. اين جزيره که يکی از جزاير دور افتاده اقيانوس آرام محسوب می‌شود، سال‌هاست که ساکنان آن بدون ارتباط با ديگر نقاط جهان زندگی می‌کنند

جزیره کوچک و منزوی تیکوپیا در اقیانوس آرام مثال خوبی از این مبحث است. علی‌رغم این‌که این شهر کیلومترها با نزدیک‌ترین همسایه خود فاصله دارد، حدود 3000 سال به‌حیات خود ادامه داده است. این طول عمر به‌خاطر این است که همه جمعیت و نه فقط رهبران آن، از منابع غذایی خود به‌خوبی مراقبت می‌کنند.

جزیره تیکوپیا همسفر باشیم

 

این مراقبت‌ها به دو صورت انجام می‌گیرد:

  1. ساکنین جزیره اطمینان حاصل می‌کردند که مواد غذایی به‌بهترین نحو کشت می‌شود. به‌عنوان مثال، در سال 1600 میلادی، پس از آن‌که متوجه شدند برای تولید یک کیلو گوشت خوک، به ده کیلو سبزیجات نیاز است، تصمیم گرفتند همه‌ خوک‌های جزیره را سلاخی کنند تا از نابودی سبزیجات جلوگیری شود. تیکوپیایی‌ها به‌رژیم غذایی کارآمدتری روی آوردند، رژیمی متشکل از ماهی و سبزیجات.
  2. دومین اقدام تیکوپیایی‌ها برای حفظ منابع خود، جلوگیری از رشد بیش از اندازه جمعیت بود. در طول قرن‌ها، ساکنین جزیره انواع روش‌هایی که از بارداری جلوگیری می‌کرد را امتحان کرده بودند. رایج‌ترین این روش‌ها جلوگیری از مقاربت انسان‌ها بود. اگر این روش جواب نمی‌داد، به سقط جنین از طریق فشار سنگ‌های داغ بر شکم زنان باردار روی می‌آوردند

شیوه تیکوپیایی ها مبتنی برآن بود که هر شخصی در جزیره  نقش و سهم خود را در حفظ و بقای آن ایفا کند 

در حالی که در سایر جوامع این رویکرد، به‌جای آن‌که مبتنی بر افراد باشد، بر ساختاری از بالا به پایین تاکید داشت. ساختاری که مسئولیت حفظ و نگهداری منابع و محیط زیست جزیره را به رهبران آن واگذار می‌کرد

 

مسئولیت حفظ محیط زیست با همه مردم است

اگر به‌راستی جامعه مدرن امروزی به‌سمت زوال رفت، چه کسی باید سرزنش شود؟ پاسخی که به‌سرعت به ذهن اکثر ما می‌رسد، «کسب‌وکارهای بزرگ» است. هنگامی که بسیاری از آسیب‌های زیست محیطی مانند آلودگی رودخانه‌ها و یا نشت نفت را می‌بینیم، مسئولیت آن را به‌گردن شرکت‌های بزرگی می‌اندازیم که فکر می‌کنیم مسئول آن اتفاق بوده‌اند. تفکر ما این است که اگر این شرکت‌ها، در کسب‌وکار خود کمی بیشتر اخلاق را رعایت می‌کردند، همه این مشکلات حل می‌شد.

 

حفظ محیط زیست همسفر باشیم

 

مشکلی که وجود دارد این است که هیچ‌کس در جهان، خود را مسئول این آسیب‌رسانی‌ها به محیط‌زیست نمی‌داند. همه ما در این اتفاق سهیم هستیم، زمانی که با ماشین رانندگی می‌کنیم، زمانی که وسایل برقی را روشن می‌گذاریم و حتی زمانی که وسایلی می‌خریم که به آنها نیاز نداریم، در حال آسیب به محیط زیستمان هستیم. در نتیجه هنگامی که همه انسان‌ها در قبال این موضوع سهم داشته باشند، هیچ کس مسئولیت مستقیم آن را برعهده نخواهد گرفت. این در حالی است که مشکلات جهان را، تنها در کنار یکدیگر می‌توانیم حل کنیم.

در این مواقع انسان‌ها معمولا می‌گویند، «من که آن‌قدر هوا را آلوده نمی‌کنم، افراد و شرکت‌های دیگر سهم بیشتری در این کار دارند، از کجا معلوم اگر من رفتارم را تغییر دادم اشخاص دیگر نیز این کار را بکنند و بهانه‌های دیگر». این دیدگاه به نام تراژدی عوام (Tragedy of the Commons) شناخته می‌شود. این دلیلی است که باعث می‌شود هیچ‌کس برای محافظت از محیط خود تلاشی نکند.

اما با این شیوه تفکر می‌توان مقابله کرد.

بدین ترتیب متوجه خواهیم شد که همه ما مسئول هستیم و اگر هیچ کاری انجام نشود، همه‌ ما در خطر خواهیم بود.

به یک مثال توجه کنید؛ در هلند، مناطق وسیعی از کشور به نام پُلدر (Polders) در زیر سطح دریا قرار دارند. این زمین‌ها به‌ وسیله سدهایی از شر آب محافظت شده و لازم است مرتبا بر آنها نظارت کرد. اما چه کسی این کار را می‌کند؟ تمامی مردم؛ همه کسانی که در پُلدر زندگی می‌کنند، می‌دانند که اگر این سدها از بین بروند تمامی افراد از فقیر تا ثروتمند، آسیب خواهند دید. بنابراین همه افراد در کنار یکدیگر، از سدها محافظت می‌کنند تا شرایط مطلوب آنها حفظ شود.

بنابراین برای حل مشکلات جهانی، باید مانند هلندی‌ها در پلدر عمل کرد و مطمئن شد همه انسان‌ها در کنار یکدیگر از این کره خاکی نگه‌داری می‌کنند و به جای نگاه به مشکلات از منظر فردی باید آنها را باهم و در کنار یکدیگر ببینیم بدین ترتیب متوجه خواهیم شد که همه ما مسئول هستیم و اگر هیچ کاری انجام نشود همه ما در خطر خواهیم بود

 

 

 

 

رضا طاهر
اگه بین ماندن و رفتن مردد بودی همیشه رفتن رو انتخاب کن
ارتباط با نویسنده :
ثبت نظر
همسفر باشیم
همسفر باشیم مرجع رایگان معرفی تور و سفر و برنامه های کوهنوردی و طبیعت گردی، شهر گردی و ... می باشد. وشما می توانید به راحتی سفر و برنامه خود را معرفی کنید
فعالیت های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است