همسفر گرامی
برای درج سفر به پروفایل مراجعه کنید
عضویت در خبرنامه Mountain View

قلعه رودخان

عنوان : قلعه رودخان
دسته مطلب:معرفی اماکن
نویسند:محمدرضاطاهرخانی
توضيحات :

معرفی کوتاه :

گیلان استان
فومن شهرستان
1500 متر طول دیوار
65 تعداد برج
2.6 هکتار مساحت
دوره ساسانی قدمت


 

 

 

 

 

توصیف بنای قلعه رودخان
بر اساس نوشته‌های تاریخی موجود در فرهنگ‌نامه‌ها و اسناد تاریخی قلعه رودخان از دو بخش ارگ (محل زندگی حاکم و حرم‌سرای وی) و قراول‌خانه (محل فعالیت‌های نظامی و زندگی سربازان) تشکیل شده است. ارگ در قسمت غربی این بنا در دو طبقه واقع شده و جنس آن از آجر است. قراول‌خانه‌ها در قسمت شرقی در دو طبقه با نورگیرها و روزنه‌های متعدد بر اطراف مسلط است.
 
چشمه‌ای نیز میان قلعه و گودترین محل آن وجود دارد. برج‌های دیده بانی زیادی بشکل ۸ ضلعی و با طاق‌های گنبدی دور تا دور دیوار قلعه را احاطه کرده و در داخل آن‌ها پنجره‌های کوچکی تعبیه شده تا توانایی مناسب برای دیده‌بانی و حمله به نگهبان‌ها بدهد. در دور تا دور دیوار قلعه نیز حفره‌های کوچکی دیده می‌شود که به احتمال زیاد برای ریختن مایعات داغ به بیرون از قلعه و دفاع در برابر دشمن استفاده می‌شده است.
 
از 65 برجی که در قلعه برای دیده‌بانی تعبیه شده بودند خوشبختانه 42 مورد از آن‌ها هنوز دست نخورده و سالم باقی مانده‌اند. از روستای قلعه رودخان تا قلعه رودخان طبیعت بسیار زیبا و چشم اندازهای زیادی وجود دارد كه توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌كند. در مسیر صعود به قلعه درختانی با قدمت طولانی به سمت آسمان قد علم كرده و نور از لا به لای شاخه‌های این درختان به پایین می‌افتد. در سمت راست این قلعه زیبا رودخانه‌ای با همین نام نیز قرار دارد که دارای ماهی‌های قزل آلا می‌باشد و برای گذراندن یک بعد از ظهر رویایی بی‌نظیر است.
 
 
 
مشخصات قلعه
 
این قلعه با ۲٫۶ هکتار مساحت بر فراز ارتفاعات روستای رودخان قرار دارد.دیوار قلعه ۱۵۰۰ متر طول دارد و در آن ۶۵ برج و بارو قرار گرفته است. فاصله مستقیم قلعه تا شهر ماکلوان ۲۵ کیلومتر، تا ماسوله ۴۵ کیلومتر و تا شفت ۲۰ کیلومتر است. اما از مسیر اصلی و آسفالته مسافت قلعه تا فومن ۲۵ کیلومتر، تا ماکلوان تقریباً ۳۵ کیلومتر و تا ماسوله ۶۰ کیلومتر است. این قلعه در ارتفاعی بین ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر ارتفاع از سطح دریا واقع شده و در کنار آن رودی با همین نام جاری است.
 
این دژ با ارزش تاریخی که دارد بنابر ساختار، معماری و ویژگی‌های استراتژیکی و رزمی، در ۳۰ مرداد ۱۳۵۴ خورشیدی، به شماره ۳/۱۵۴۹ در سیاههٔ یادمان‌های دیرین ایران - فهرست آثار تاریخی و ملی - ماندگار شد
 
 
تاریخچه
برخی از کارشناسان، ساخت قلعه را در دوران ساسانیان و مقارن با حمله عرب‌ها به ایران دانسته‌اند.  در دورهٔ سلجوقیان این قلعه تجدید بنا شده و از پایگاه‌های مبارزاتی اسماعیلیان الموت بوده است.
 
بر روی کتیبه سردر ورودی قلعه که اکنون در موزهٔ گنجینهٔ رشت نگهداری می‌شود، درج شده که این قلعه در سال ۹۱۸ تا ۹۲۱ هجری قمری برای سلطان حسام‌الدین تجدید بنا شده است. امیره حسام الدین دباج فومنی (مظفرالسلطان)، فرمانروای بیه‌پس اولین قدرت منطقه‌ای بود که از اطاعت از صفویان سرپیچی کرد، و قلعه رود خان را بازسازی کرد تا از آنجا به مقاومت بپردازد ولی موفقیتی به دست نیاورد و به دربند گریخت و نهایتاً دستگیر و در تبریز اعدام شد
 
 
لوازم مورد نیاز برای سفر به قلعه رودخان
همانطور که بیان شد مسیری را باید از میان جنگل برای رسیدن به قلعه طی کنید که این امر باید با داشتن تجهیزات کامل انجام شود و این تجهیزات شامل: کفش مناسب، لباس متناسب با فصل، کلاه آفتابی و عینک آفتابی و همچنین مقداری آب برای جبران آب از دست رفته بدن و کمی صبر و حوصله و بردباری در زمان پیاده روی 90 دقیقه‌ای برای پیمودن مسیر تا قلعه رودخان. همچنین یادمان باشد قلعه رودخان، زیبا، جذاب و پر ابهت است، اما دیواره‌های لغزنده، پرخزه و بدون حفاظ آن خطرناک و منتهی به دره های عمیق 40 تا 150 متری است. علاوه بر آن پله‌های منتهی به قلعه، غیرمهندسی و لغزنده است، بنابراین باید با آرامش و اطمینان کامل گام برداشت
 
 
توصیف قلعه
قلعه رودخان از دو بخش ارگ  و قورخانه  تشکیل شده است. ارگ در قسمت غربی این بنا در دو طبقه واقع شده و جنس آن از آجر است. قراول‌خانه‌ها در قسمت شرقی در دو طبقه با نورگیرها و روزنه‌های متعدد بر اطراف مسلط است. چشمه‌ای نیز میان قلعه و گودترین محل آن وجود دارد.
 
بخش شرقی قلعه شامل دوازده ورودی، زندان، درب اضطراری، حمام و آبریزگاه است. بخش غربی دوازده ورودی دارد، چشمه، حوض، آب‌انبار، سردخانه، حمام، آبریزگاه شاه‌نشین و چند واحد مسکونی که با برج و بارو محصور شده‌اند، دیگر بناهای این بخش را تشکیل می‌دهند. ۴۰ برج دیده‌بانی دور تا دور قلعه را احاطه کرده که اتاق‌های هشت ضلعی آن با طاق‌های گنبدی پوشانده شده است. دور تا دور دیوارها و برج‌ها روزنه‌هایی شیب‌دار دیده می‌شود که برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی تعبیه شده‌اند. لازم است ذکر شود که در طول تاریخ قلعه، هیچ‌گاه دشمنی به آن نفوذ نکرده و نتوانسته آن را فتح کند.
 
وجه تسمیه قلعه رودخان :
نام قلعه  در ابتدا دژ رودگان بوده است از آنجا که این قلعه تاریخی، در کنار رودخانه ای بنا شده به قلعه رودخان نیز معروف شد. کلمه رودخان مخفف رودخانه و قلعه رودخان، یعنی قلعه ای که در نزدیکی رودخانه است. این قلعه در ادوار تاریخی به نام های قلعه “هزار پله” (به دلیل وجود ۹۳۵ پله در امتداد دیوارهای قلعه )، “حسامی” (بازسازی قلعه به امر سلطان حسام الدین دباج اسحقی باعث شده که آنرا قلعه حسامی بنامند) و “سکسار”، “سگسار” و “سگسال” نیز خوانده شده است. این قلعه به زبان اهالی آن منطقه که تالش هستند قله رخون نامیده می ‌شود. سپس به مرور زمان به «قلعه رودخان» تبدیل شده است.
 
بخش های مختلف قلعه رودخان
قلعه رودخان به طور کلی از دو بخش تشکیل شده است:
ارگ یا شاه قلعه به عنوان محل زندگی حاکم و حرم سرای وی که در غرب قلعه و در دو طبقه بنا شده و جنس آن از آجر است.
قورخانه که به عنوان محل فعالیت های نظامی و زندگی سربازان کاربرد داشته است.
دو ارگ و شانزده قراول خانه ( پادگان) در قلعه قرار دارد و از آنجا که این بنا بر روی دو قله بنا شده است می توان سه بخش برای آن در نظر گرفت:
قسمت شرقی بر فراز تپه ۶۷۰ متری قرار دارد و یک دروازه، آن را از دیگر قسمت ها جدا کرده است.
۷ ساختمان اسکان سربازان، ۳ قراول خانه، یک سرویس بهداشتی و درب خروج اضطراری از جمله بناهای نیمه سالم این قسمت هستند و تنها پایگاه افسران ارشد مرمت شده و در وضعیت سالم قرار دارد.
قسمت میانی که محل قرارگیری دروازه ی اصلی است و در پایین ترین سطح قلعه قرار دارد.
این بخش مورد مرمت قرار گرفته و تقریبا همه ی بناهای موجد در آن در وضعیت سالم قرار دارند که به جز دروازه اصلی، ۵ محل اسکان سربازان و یک قراول خانه را شامل می شود.
قسمت غربی که روی شیب تند کوه احداث شده و  قسمت هایی همچون دروازه ی ورودی، چشمه، حوض، آب انبار، سردخانه، حمام، آبریزگاه، شاه نشین و تعدادی واحدهای مسکونی و قراول خانه (پادگان) را در بر گرفته است.
 
در این بخش تنها یک بنای مرمت شده و سالم مشاهده می شود که یکی از آن ها محل های اسکان سربازان است. بناهای نیمه سالم در این قسمت عبارتند از: ۱۱ ساختمان اسکان سربازان که دورتا دور این قسمت قرار گرفته اند، آب انبار، ۲ سرویس بهداشتی، ۲ قراول خانه و شاه نشین و گذرگاه ورود به آن.
 
 
محمدرضاطاهرخانی
و خدا برای من کافی است ...
ارتباط با نویسنده :
ثبت نظر
همسفر باشیم
همسفر باشیم مرجع رایگان معرفی تور و سفر و برنامه های کوهنوردی و طبیعت گردی، شهر گردی و ... می باشد. وشما می توانید به راحتی سفر و برنامه خود را معرفی کنید
فعالیت های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است